Charakterystyka archiwum

Sieć osadnicza. Charakterystyka funkcjonalno-przestrzenna.

Sieć osadniczą gminy tworzy 13 jednostek, łącznie z ośrodkiem gminnym.

Struktura wielkościowa wsi /wg. Urzędu Gminy/

 

Do 100 osób

101 - 200 osób

201 - 500 osób

Powyżej 500 osób

RAZEM

Liczba wsi
%udziału
Liczba ludności
%udziału

4
15,4
276
3,4

5
61,5
676
3,4

3
15,4
837
17

1
7,7
1425
46,2

13
100,0
3214
100,0

Z przedstawionych danych wynikają następujące, ogólne wnioski:

  • najliczniejszą grupę stanowią wsie 101-200 mieszkańców - tj. 61,5%

  • ośrodek gminy Tuplice skupia prawie połowę /46,2%/ całej ludności w gminie.

Zważywszy, że położony w bliskim sąsiedztwie Cielmów jest drugą co do wielkości koncentracją znacznej części ludności gminy wynoszącą 56,5% ogółu ludności. W przestrzennym rozmieszczeniu sieci osadniczej wytworzyły się w gminie dwa układy.

  • Pierwszy, silniejszy o dużej koncentracji ludności w części południowo-zachodniej gminy, funkcjonujący w oparciu o ośrodek gminny Tuplice. Skupia on na tym terenie ok. 76% ludności gminy / Chełmica, Cielmów, Jagłowice, Łazy i Gręzawa/.

  • Pozostałe wsie w części północnej gminy ciążą w zakresie usług podstawowych i infrastruktury do Drzeniowa, który wykształcił odpowiedni zakres usług i stał się ośrodkiem podstawowym, wspomagający ośrodek gminny.

Charakterystyka społeczno - gospodarcza

Podstawowe informacje statystyczne - 1998r.

- powierzchnia gminy w km2

- 65,9

- udział użytków rolnych

- 34,9

- lesistość gminy w %

- 54,6

- udział użytków rolnych indywiduaklnych gospodarstw w użytkach rolnych w %

- 78,0

- ludnośc ogółem

- 3373

- w tym ośrodek gminy

- 1566

- ludność na 1 km2

- 51/woj.73/

- liczba miejscowości wsi

- 13 /gm.wiejskie 31/

- przyrost naturalny /promile/

- 0,89 /woj.1,66/

- saldo migracji zewnętrznej

- -10

- stopa bezrobocia w %

- 14,4 /woj.13,1/

- pracujący w gospodarce narodowej bez jednostek, w których liczba pracujących
wynosi mniej niż 5 osób oraz bez rolników

- 585

- zatrudnienie lącznie z rolnictwem indywidualnym

- 900

- drogi gminne w km

- 173

- udział dróg o nawierzchni twardej w %

- 30,0 /woj.199,7/

- abonenci telefoniczni na 1000 mieszkańców

- 128,7 /woj.199,7/

- ludność korzystająca z wodociągów

- 99

- powierzchnia użytkowa mieszkania na osobę w m2

- 19,0

- przeciętna liczba osób na izbę

- 0,86

Ludność i zatrudnienie

Ludność gminy według stanu na koniec 1998r. liczyła 3373 mieszkańców. W stosunku do 1988r. /w okresie dziesięciolecia/ liczba ludności gminy zmalała o 42 osoby tj. 1,2%. Na kształtowanie się poziomu zaludnienia mają wpływ dwa główne czynniki:
- przyrost naturalny ludności
- migracja ludności

Oba zjawiska kształtują się dla gminy mało korzystnie. Przyrost naturalny ludności w ostatnim dziesięcioleciu wykazuje stałą tendencję spadkową, osiągając o 0,89 promila w 1998r. Natomiast saldo migracji również kształtuje się niekorzystnie, bowiem odpływ ludności corocznie jest wyższa od napływu i według danych z kilku lat wynosił:
- 1993r. - 23 osób
- 1995r. - 19 osób
- 1997r. - 26 osób
- 1998r. - 10 osób

Sytuacja taka utrzymywać się będzie także w latach najbliższych, bowiem jest ona wynikiem obiektywnych procesów demograficznych i społeczno-gospodarczych jakie obserwujemy nie tylko w gminie Tuplice, lecz również w całym regionie lubuskim.
Jednym z czynników demograficznych mającym wpływ na kształtowanie się przyrostu naturalnego ludności jest struktura wieku ludności, która nie sprzyja procesom naturalnego przyrostu liczby ludności.
Od szeregu już lat obserwuje się bowiem proces starzenia się ludności, który będzie nadal postępował, w wyniku czego wskaźnik przyrostu naturalnego może osiągać nawet wartości ujemne. Zmiany jakie zachodziły w tym względzie w ostatnim dziesięcioleciu ilustrują poniższe dane:

Sruktura ludności według wieku

LATA

wiek przedprod.

wiek produkcyjny

wiek poprodukcyjny

razem

 

liczby

%

liczby

%

liczby

%

liczby

1988

1003

28,7

2099

60,0

397

11,3

3499

1998

910

27,0

2004

59,4

459

13,6

3373

Zmiany zachodzące w strukturze ludności wg. wieku dotyczą dwóch grup: przedprodukcyjnej 0-17 lat i poprodukcyjnej. Nasilenie się zapoczątkowanych w minionym okresie zmian wystąpi w następnych latach i polegać będzie na spadku liczby dzieci i młodzieży oraz przyroście liczby ludności w wieku poprodukcyjnym. Spadek liczby ludności w gminie objął wszystkie miejscowości poza wsią Łazy, w której wystąpił wzrost ze 156 osób w 1988r. do 183 w 1998r. Ponadto w pięciu wsiach: Chełmicach, Grabowie, Gręzawie, Matuszewicach i Tuplicach liczba ludności utrzymała się na niezmiennym poziomie. Najbardziej zauważalny spadek nastąpił w Cielmowie - 46 osób i Drzeniowie - 26 osób.

Ludność w miejscowościach /wg. Urzędu Gminy/

Lp

Miejscowość

1988

1997

- spadek
- przyrost
-0 stagnacja

 
 

1

Chełmica

230

236

0

2

Chlebice

49

38

-

3

Cielmów

392

346

-

4

Czerna

118

102

-

5

Drzeniów

220

194

-

6

Grabów

161

158

0

7

Gręzawa

130

129

0

8

Jagłowice

110

103

-

9

Łazy

156

183

+

10

Matuszewice

74

76

0

11

Nowa Rola

129

121

-

12

Świbinki

151

140

0

13

Tuplice

1573

1566

0

Liczba zatrudnionych w gminie Tuplice jest trudna do jednoznacznego ustalenia. Oficjalne dane Urzędu Statystycznego w Zielonej Górze podają liczbę pracujących w gospodarce narodowej bez jednostek osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, spółek cywilnych , w których liczba pracujących wynosi 5 i mniej osób oraz bez rolników indywidualnych. Wielkość i struktura pracujących w gospodarce narodowej w 1998 r. Była następująca:

1. Pracujący ogółem

585 osób

2. Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo

5 osób

3. Przemysł i budownictwo

111 osób

4. Transport i łączność

168 osób

5. Handel i naprawy

61 osoby

6. Pozostałe działy

169 osób

Faktyczna liczba osób mających pracę , a mieszkająca w gminie jest wyższa od wyżej podanej . Doliczyć tu należy mieszkańców Tuplic pracujących na drogowym przejściu granicznym w Olszynie / szacunkowo około 250 osób / oraz rolników indywidualnych pracujących we własnych gospodarstwach. Wg. szacunków przyjmuje się liczebność tej grupy zawodowej na 215 osób. Łącznie więc , zatrudnienie w gminie przyjąć można na poziomie 900 osób . Byłby to znaczny spadek w stosunku do 1988 r. Kiedy to zatrudnienie wynosiło 1381 osób / o 35 % wyższe /. Analizując powyższy spadek w działach gospodarki narodowej , stwierdza się ,że dotknął on w równym stopniu
- przemysł
- rolnictwo
- transport
We wszystkich tych działach , zatrudnienie jest aktualnie około dwukrotnie niższe. Wynikiem ogólnego spadku zatrudnienia w gminie jest duże bezrobocie.

Infrastruktura społeczna

Oświata

Na terenie gminy funkcjonujejedna szkoła podstawowa, z liczbą na rok szkolny 2002/2003 447 uczniów.

Lecznictwo otwarte

Praktyka lekarza rodzinnego prowadzona jest przez lekarza pracującego dawniej w Gminnym Ośrodku Zdrowia w Tuplicach. W służbie zdrowia na terenie gminy pracuje 6 osób:
- 3 pielęgniarki
- 1 laborantka
- 2 lekarzy
Opieką lekarską lekarza rodzinnego objęte są 2764 osoby . Pozostali mieszkańcy gminy należą do lekarza rodzinnego w Jasieniu lub Trzebielu. W Tuplicach funkcjonuje także punkt apteczny. Mieszkańcy gminy objęci są też opieką stomatologiczną
Większość mieszkańców gminy należy do Lubuskiej Regionalnej Kasy Chorych , natomiast pracownicy służb mundurowych / Urząd Celny, Straż Graniczna / wraz z rodzinami podlegają lecznictwu w Kasie Branżowej.

Mieszkalnictwo

Stan zasobów mieszkaniowych, według publikacji Urzędu Statystycznego w Zielonej Górze z 1999 r. Wynosił:
- liczba mieszkań - 985
- liczba izb - 3898
- powierzchnia użytkowa w tys.m2 - 64,0
Warunki mieszkaniowe w gminie według charakterystycznych wskaźników dla gmin wiejskich i dla województwa lubuskiego:

Lp.

Wyszczególnienie

Tuplice

Gminy wiejskie

Województwo

1

przeciętna powierzchnia meszkania w m2 na osobę

19

21

18,9

2

przeciętna liczba osob na 1 izbę

0,86

0,92

0,80

3

przeciętna liczba osob na mieszkanie

3,41

3,73

3,31

4

przeciętna pow. użytkowa 1-go mieszkania w m2

65

75

62,6

4

przeciętna liczba izb w 1-ym mieszkaniu

3,95

4,05

3,66

Z porównania przytoczonych danych wynika, że warunki zamieszkania w gminie odpowiadają średnim w regionie lubuskim. Porównanie z gminami wiejskimi wskazuje na gorszą sytuację w gminie Tuplice pod względem powierzchni mieszkaniowej przypadającej na 1 osobę i przeciętnej powierzchni przypadającej na jedno mieszkanie oraz lepszą pod względem zagęszczenia osób na jedno mieszkanie i na jedną izbę. Spowodowane to jest relatywnie wysokim udziałem małych mieszkań w gminie Tuplice.

Zasoby mieszkaniowe wybudowane :
- przed rokiem 1945 stanowią 77,6 %
- po 1979 roku zaledwie 4,7 %.

W stosunku do 1988 r. zasoby mieszkaniowe wzrosły o 13 budynków mieszkalnych o ogólnej liczbie : 13 mieszkań , 75 izbach i 1550 m powierzchni użytkowej, przy przeciętnej powierzchni jednego mieszkania około 119 m2. Około 11% całych zasobów mieszkaniowych stanowią mieszkania komunalne , jest ich 105 o przeciętnej wielkości: 2,98 izb i 48,7 m 2 powierzchni użytkowej. Sprywatyzowane zostały, w formie sprzedaży osobom fizycznym 39 mieszkania o przeciętnej powierzchni 49,2 m 2.

Zaopatrzenie w wodę

Gmina Tuplice jest w 99% zwodociągowana. Główne ujęcie wody zasilające większość miejscowości zlokalizowane jest w sąsiedniej gminie, w granicach wsi Rytwiny. Ujęcie to zaopatruje 10 miejscowości z gminy Tuplice / Tuplice, Cielmów, Chełmice, Jagłowice ,Łazy, Gręzawę , Grabówek, Czerną, Chlebice i Matuszowice/ oraz 3 miejscowości z gminy Trzebiel. Ujęcie składa się z 5 -ciu studni wierconych, których łączne zasoby wody ustalono w wysokości 87 m3/ h.

Drugie lokalne ujęcie wody znajduje się w Drzeniowie i składa się z 3 studni wierconych i stacji uzdatniania wody. Wydajność eksploatacyjna ujęcia wynosi 45m3/h i służy zaopatrzeniu w wodę miejscowości: Drzeniów, Nowa Rola, Świbinki oraz Grabów. Całkowita długość sieci wodociągowej na terenie gminy wynosi 44,3 km, a liczba przyłączy - 562 . Średnie miesięczne zużycie wody w miesiącu wynosi 115,793/d / Mk.

Odprowadzanie ścieków

W stanie istniejącym w sieć kanalizacyjną uzbrojone zostały Tuplice i Cielmów wraz z nowootwartą oczyszczalnią ścieków w Tuplicach. Kolejnym etapem jest rozbudowa sieci o kolejne miejscowości tzn. Chełmica i Jagłowice.

Wszystkie pozostałe miejscowości na terenie gminy pozbawione są kanalizacji i urządzeń oczyszczających ścieki.

Usuwanie odpadów

Teren gminy Tuplice jest obsługiwany przez zakład gospodarki komunalnej w Lubsku. Każdy z lokatorów posiada indywidualne umowy obligujące ZGK Lubsko do odbierania odpadów.